Ελληνικό Ίδρυμα Ρευματολογίας

Ιστοσελίδα:
http://www.elire.gr

Ηλεκτρονικό Ταχυδρομείο:
info@elire.gr
«Επιστροφή
» Ποια είναι τα συμπτώματα και τα κλινικά σημεία των ρευματικών παθήσεων;

Συμπτώματα μιας πάθησης είναι τα υποκειμενικά ενοχλήματα, που αισθάνεται ο ασθενής και τον οδηγούν στο γιατρό, ενώ κλινικά σημεία μιας πάθησης είναι τα αντικειμενικά ευρήματα, που διαπιστώνει ο θεράπων γιατρός κατά την κλινική εξέταση του ασθενούς. Σε ορισμένες παθήσεις τα σημεία είναι οφθαλμοφανή ή εντυπωσιακά, ώστε μπορεί να τα παρατηρήσει και ο ίδιος ο ασθενής. Τέτοια σημεία, σε ό,τι αφορά τις ρευματικές παθήσεις, είναι π.χ. η διόγκωση, δηλ. το πρήξιμο μιας άρθρωσης,  τα διάφορα εξανθήματα, το κοκκίνισμα των ματιών κ.λπ.


Συμπτώματα των ρευματικών παθήσεων

Κοινό χαρακτηριστικό πολλών ρευματικών παθήσεων είναι η παρουσία φλεγμονής στις αρθρώσεις ή σε άλλη θέση του μυοσκελετικού συστήματος ή σε άλλα όργανα. Έτσι όχι μόνο τα συμπτώματα αλλά και τα σημεία των παθήσεων αυτών έχουν συχνά σχέση με τη φλεγμονή.

Φυσιολογικά, η φλεγμονή είναι ένας αμυντικός μηχανισμός, που αναπτύσσεται από το ανοσοποιητικό σύστημα κατά την επίδραση ή εισβολή στον οργανισμό διάφορων βλαπτικών παραγόντων, όπως π.χ. μικρόβια, ιοί, χημικές ουσίες, τραυματισμοί κ.λπ. Στόχος της φλεγμονής είναι η εξουδετέρωση και εξάλειψη των βλαπτικών παραγόντων και η προστασία του οργανισμού από τους παράγοντες αυτούς. Στο μηχανισμό της φλεγμονής εμπλέκονται αφενός μεν πολλά κύτταρα, όπως π.χ. μακροφάγα και λευκοκύτταρα,  που καταφθάνουν στη θέση της φλεγμονής μέσω της κυκλοφορίας του αίματος, και αφετέρου πολλές ουσίες που έχουν συγκεκριμένες βιολογικές δράσεις και παράγονται από τα κύτταρα της φλεγμονής. Οι ουσίες αυτές, όπως π.χ. οι κυτταροκίνες, οι χημειοκίνες, τα προσκολλητικά μόρια κ.ά., δρώντας σε άλλα κύτταρα τα προσελκύουν στη θέση της φλεγμονής ή/και τα ενεργοποιούν για την παραγωγή άλλων ουσιών με τελικό αποτέλεσμα την εξουδετέρωση και εξάλειψη του βλαπτικού παράγοντα. Συνέπειες αυτής της φλεγμονώδους διεργασίας είναι ορισμένα κλινικά φαινόμενα που είναι χαρακτηριστικά της φλεγμονής. Τα φαινόμενα αυτά είναι ο πόνος, το οίδημα (πρήξιμο), η ερυθρότητα και η θερμότητα στη θέση της φλεγμονής. Στις ρευματικές παθήσεις, που σχετίζονται με φλεγμονή, υπάρχει για διάφορους λόγους “εκτροπή” των φλεγμονωδών μηχανισμών από τη φυσιολογική τους αποστολή με αποτέλεσμα να προκαλούνται βλάβες στους ιστούς και στα όργανα που λαμβάνουν χώρα οι φλεγμονώδεις διεργασίες.

Οι ρευματικές παθήσεις είναι πολλές, περίπου 200, και τα συμπτώματά τους ποικίλλουν. Τα κύρια πάντως και κοινά χαρακτηριστικά συμπτώματα αυτών των παθήσεων είναι:

  • Πόνος στο μυοσκελετικό σύστημα που ανάλογα με τη μορφή και την εντόπιση της πάθησης μπορεί να αφορά αρθρώσεις, τένοντες, ορογόνους θυλάκους, μυς, οστά, τη μέση ή τον αυχένα.
  • Δυσκαμψία των αρθρώσεων, δηλ. δυσκολία στην κίνηση των αρθρώσεων, ιδιαίτερα μετά από ανάπαυση. Η σοβαρότητα μάλιστα και η διάρκεια της δυσκαμψίας είναι πολύ χρήσιμες στη διάκριση μεταξύ ορισμένων ρευματικών παθήσεων. Η πρωινή δυσκαμψία π.χ. είναι ένα κοινό χαρακτηριστικό όλων των φλεγμονωδών ρευματικών παθήσεων και έχει διάρκεια μεγάλη, πάνω από μισή ώρα. Αντίθετα, η έντονη δυσκαμψία μετά από ακινησία, που όμως διαρκεί μόνο λίγα λεπτά της ώρας,  είναι χαρακτηριστικό γνώρισμα της οστεοαρθρίτιδας.    
  • Περιορισμός των κινήσεων των αρθρώσεων ή της μέσης ή του αυχένα.

Στις φλεγμονώδεις ρευματικές παθήσεις μπορεί να εμφανιστούν επιπλέον:

  • Γενικά συμπτώματα, όπως πυρετός, καταβολή δυνάμεων και αίσθημα κακουχίας.
  • Εξωαρθρικά συμπτώματα. Όταν, εκτός από το μυοσκελετικό σύστημα, έχουν προσβληθεί από τη ρευματική πάθηση και άλλα όργανα ή συστήματα, μπορεί ο ασθενής να παρουσιάζει συνήθως σε συνδυασμό με πόνους στο μυοσκελετικό σύστημα και διάφορα άλλα συμπτώματα,  όπως εξανθήματα με ή χωρίς κνησμό (φαγούρα), εξελκώσεις στο στόμα, κοκκίνισμα ή πόνο στα μάτια, ξηροφθαλμία που εκδηλώνεται με την αίσθηση ότι υπάρχει ξένο σώμα ή σκόνη μέσα στα μάτια, τριχόπτωση, κεφαλαλγία, βήχα, δύσπνοια, πόνους στην κοιλιά, μουδι΄πασματα στα χέρια ή στα πόδια κ.λπ.


Κλινικά σημεία των ρευματικών παθήσεων

Τα συνηθέστερα κλινικά σημεία των ρευματικών παθήσεων είναι:

  • Οίδημα, δηλ. πρήξιμο, ή διόγκωση μιας ή περισσότερων αρθρώσεων (Εικόνα 7). Τα χαρακτηριστικά του πρηξίματος ή της διόγκωσης της άρθρωσης είναι πολύ χρήσιμα στη διάγνωση των ρευματικών παθήσεων. Όταν η διόγκωση της  άρθρωσης ή των αρθρώσεων είναι “σκληρή” στην ψηλάφηση, είναι δηλ. οστική, τότε πρόκειται για οστεοαρθρίτιδα. Αντίθετα, όταν το πρήξιμο ή η  διόγκωση οφείλεται σε οίδημα μαλακών μορίων ή σε συλλογή φλεγμονώδους αρθρικού υγρού μέσα στην άρθρωση, τότε πρόκειται για κάποια φλεγμονώδη ρευματική πάθηση, όπως είναι π.χ. η ρευματοειδής αρθρίτιδα, η ψωριασική αρθρίτιδα κ.ά.



  • Ευαισθησία στην πίεση των αρθρώσεων που έχουν προσβληθεί από την πάθηση.
  • Απώλεια του εύρους των κινήσεων των αρθρώσεων ή της περιοχής του μυοσκελετικού συστήματος που έχουν προσβληθεί από την πάθηση.
  • Παραμόρφωση. Στην οστεοαρθρίτιδα ή σε προχωρημένα στάδια φλεγμονωδών ρευματικών παθήσεων, που δεν έχει γίνει έγκαιρη διάγνωση ή/και ορθή θεραπευτική παρέμβαση, μπορεί να αναπτυχθούν παραμορφώσεις των αρθρώσεων που έχουν προσβληθεί από τις παθήσεις αυτές.

Σε ασθενείς με φλεγμονώδεις ρευματικές παθήσεις μπορεί να εμφανιστούν και επιπλέον κλινικά σημεία, όπως:

  • Ερυθρότητα, δηλ. κοκκίνισμα, στις αρθρώσεις που έχουν προσβληθεί. Αυτό το σημείο παρατηρείται μόνο σε ορισμένες φλεγμονώδεις ρευματικές παθήσεις, όπως π.χ. στις λεγόμενες κρυσταλλογενείς αρθρίτιδες (ουρική αρθρίτιδα, ψευδοουρική αρθρίτιδα), στη λοιμώδη αρθρίτιδα, δηλ. την αρθρίτιδα που οφείλεται σε μικροβιακούς παράγοντες, στο ρευματικό πυρετό κ.ά.
  • Θερμότητα, δηλ. αυξημένη τοπική θερμοκρασία, στις αρθρώσεις που έχουν προσβληθεί. Αυτό το σημείο παρατηρείται συχνά στις φλεγμονώδεις ρευματικές παθήσεις.

Δρ Αλέξανδρος Ανδριανάκος
Ρευματολόγος
Α.Ε. Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών
Πρόεδρος Ελληνικού Ιδρύματος Ρευματολογίας

 

«Επιστροφή Κορυφή σελίδας